Wat is een EPD en wanneer heb je er een nodig?
Een Environmental Product Declaration (EPD) is een gestandaardiseerd document dat de milieubelasting van een product beschrijft, gebaseerd op een geverifieerde levenscyclusanalyse (LCA). De EPD volgt vaste regels: de norm EN 15804 bepaalt de structuur en de te rapporteren milieu-indicatoren. Een aanvullende productcategorieregel (PCR) geeft voor specifieke productgroepen aanvullende voorschriften over scope en databronnen.
In de GWW-sector zijn EPD's relevant voor producenten van bouwmaterialen, prefab-elementen, asfaltmengsels, staalproducten en andere producten die regelmatig in infrastructuurprojecten worden gebruikt. Een EPD maakt jouw product aantoonbaar vergelijkbaar met alternatieven in MKI-berekeningen. Zonder EPD valt een aannemer terug op generieke NMD-data, wat voor jouw product ongunstig kan uitpakken als de generieke waarde hoger is dan je werkelijke milieubelasting. De achtergrond bij EPD's en de relevante normen vind je in de kennisbank over EPD en normen.
Voor welke producten stellen we EPD's op
We werken voor producenten in de hele GWW-keten. Veelvoorkomende productgroepen:
- Asfalt
- Elementverhardingen
- Beton (in-situ en prefab)
- Staal en wapening
- Biobased oplossingen
- Kabels en leidingen
- Geleiderail
- Voegovergangen en opleggingen
Niet in deze lijst? Neem contact op. We beoordelen graag of je product zich leent voor een EPD-traject en welke PCR van toepassing is.
Hoe verloopt het EPD-opstelproces?
Het traject begint met een LCA van het product. Daarin stel je de systeemgrenzen vast, kies je de functionele eenheid en selecteer je de databronnen. Voor de productieprocessen gebruik je in de regel fabrieksdata, aangevuld met achtergronddata uit Ecoinvent of andere databases. De kwaliteit van de invoerdata bepaalt direct de kwaliteit en geloofwaardigheid van de EPD.
Na de LCA volgt de EPD-rapportage: een document in het vaste format van de van toepassing zijnde PCR. Dat rapport gaat naar een onafhankelijke verificateur die de LCA en EPD beoordeelt op methodische consistentie en naleving van de norm. Na positieve verificatie is de EPD klaar voor gebruik. Publicatie is optioneel: in Nederland doorgaans via de Nationale Milieudatabase, daarnaast via Europese EPD-databases, of de EPD blijft intern voor eigen gebruik en selectief delen met klanten.
LCA uitvoeren
Inventarisatie van productieprocessen, materialen en energiegebruik. Selectie van databronnen en berekening van milieu-impactscores per categorie.
EPD-rapport opstellen
Vertaling van de LCA-resultaten naar het gestandaardiseerde EPD-format, inclusief alle verplichte milieu-indicatoren en aanvullende PCR-eisen.
Verificatie en (optionele) publicatie
Onafhankelijke verificateur beoordeelt de EPD. Na goedkeuring kun je de EPD publiceren in de NMD (zodat de data beschikbaar komt voor MKI-berekeningen in Nederlandse projecten), in een Europese EPD-database, of intern houden voor eigen gebruik.
Doorlooptijd en wat we van je nodig hebben
| Fase | Doorlooptijd | InfraImpact doet | Klant levert aan |
|---|---|---|---|
| 1. LCA-fase | 3-6 maanden | Systeemgrenzen, functionele eenheid, LCA-modellering, impact-berekening | Bill of materials, productiedata, energiegebruik, transport, end-of-life |
| 2. EPD-rapportage | 1-2 weken | Rapport opstellen conform PCR en EN 15804 | (afgerond bij LCA) |
| 3. Externe verificatie | Ca. 2 weken | Begeleiding bij verificateur, beantwoorden technische vragen | (niet nodig) |
| 4. Publicatie (optioneel) | 1-2 weken | Indienen bij NMD of Europese EPD-database, indien gewenst | (niet nodig) |
| Totaal | ~4-7 maanden |
De LCA-fase is bepalend voor doorlooptijd én kwaliteit. Hoe specifieker en completer je productiedata, hoe nauwkeuriger de LCA en hoe competitiever je uiteindelijke MKI-score in de NMD. Werken met fabrieksdata in plaats van generieke databases levert vrijwel altijd een betere positie op.
EPD en de Nationale Milieudatabase
De Nationale Milieudatabase (NMD) is de Nederlandse referentiedatabase voor milieuprestatie-data van bouwproducten. Producenten kunnen hun EPD laten opnemen in de NMD, waarna de data beschikbaar wordt voor aannemers en adviseurs die MKI-berekeningen uitvoeren voor projecten waarbij jouw product wordt gebruikt.
Een EPD in de NMD heeft een hogere betrouwbaarheidsklasse dan generieke data. Dat betekent concreet dat een aannemer jouw productspecifieke data mag gebruiken in plaats van de conservatievere generieke waarden. Als jouw product een gunstig milieuprofiel heeft, leidt dat tot lagere MKI-scores in projectberekeningen, wat een commercieel voordeel oplevert bij aanbestedingen. Meer over de werking van MKI-berekeningen lees je bij MKI-berekening voor GWW.
EPD als troef in aanbestedingen
In de GWW-markt wordt steeds vaker gevraagd om EPD-onderbouwde MKI-scores. Aannemers die materiaalkeuzes maken op basis van geloofwaardige milieudata hebben een sterkere positie dan aannemers die terugvallen op generieke data. Als producent geef je jouw afnemers een voordeel als je een up-to-date EPD hebt die goed aansluit op de meest gebruikte rekenmethoden.
Daarvoor is het niet genoeg om een EPD te hebben. De EPD moet methodisch aansluiten op de eisen die in de markt gelden. De keuze van systeemgrenzen, de dekking van modules A tot C of D, en de afstemming op de geldende PCR bepalen of jouw EPD bruikbaar is in projectberekeningen. InfraImpact adviseert hierover al in de voorbereidingsfase, zodat de EPD zo breed mogelijk inzetbaar is. De kennisbank geeft achtergrond bij LCA in aanbestedingen.
Referentieprojecten
InfraImpact heeft EPD-trajecten begeleid in diverse GWW-categorieën:
NMD-GWW Perceel 6
Opstellen van EPD's voor GWW-productcategorieën in het kader van de Nationale Milieudatabase.
Lees meer over dit projectPVO LCA-model voor voegovergangen
In ontwikkelingSamen met het Platform Voegovergangen en Opleggingen (PVO) ontwikkelt InfraImpact een branche-LCA-model voor alle typen voegovergangen, dat de basis vormt voor toekomstige EPD's in deze categorie.
Wat kost het opstellen van een EPD?
De kosten van een EPD-traject hangen af van de complexiteit van het product, de beschikbaarheid van fabrieksdata en de vereiste verificatieprocedure. Een EPD voor een enkelvoudig product met goede interne data is een ander traject dan een EPD voor een productfamilie met meerdere varianten of een product met een complexe toeleveringsketen.
De investering bestaat uit twee componenten: de kosten voor het uitvoeren van de LCA en het opstellen van het EPD-rapport, en de kosten voor de onafhankelijke verificatie door een erkende verificateur. InfraImpact kan het eerste deel verzorgen; voor de verificatie werken we samen met erkende verificateurs. Neem contact op voor een inschatting op basis van jouw specifieke situatie.
Veelgestelde vragen
Een EPD is doorgaans vijf jaar geldig. Na die periode moet de EPD worden herzien en opnieuw geverifieerd om de geldigheid te behouden. Tussentijdse updates zijn mogelijk als productieprocessen significant wijzigen.
Ja, dat is mogelijk als de producten in de familie voldoende vergelijkbaar zijn in samenstelling en productieproces. De PCR bepaalt de randvoorwaarden voor groeps-EPD's. InfraImpact adviseert over de meest efficiënte aanpak voor jouw productportfolio.
De basisnorm is EN 15804. Aanvullend gelden productcategorieregels (PCR's) die per producttype specifieke eisen stellen. Voor gebruik in de Nederlandse GWW-markt moet de EPD ook aansluiten op de Bepalingsmethode Milieuprestatie GWW en de NMD-vereisten.
Primair zijn fabrieksdata nodig over grondstoffengebruik, energieverbruik en productieprocessen. Hoe gedetailleerder en betrouwbaarder die data, hoe representatiever de EPD. InfraImpact helpt bij het inventariseren welke data nodig is en hoe je die het beste kunt verzamelen.
Nee. Een EPD is geen keurmerk en zegt niets over of een product goed of slecht scoort. Het is een gestandaardiseerde rapportage van de milieubelasting. De beoordeling of dat hoog of laag is, gebeurt in de vergelijking met alternatieven, bijvoorbeeld via een MKI-berekening in een project.
Een compleet traject duurt doorgaans 4 tot 7 maanden, afhankelijk van productcomplexiteit en datakwaliteit. De LCA-fase is met 3-6 maanden de grootste tijdsinvestering. Daarna volgen EPD-rapportage (1-2 weken), externe verificatie (ca. 2 weken) en optioneel publicatie in de NMD of een Europese EPD-database (1-2 weken).
Alle materialen en processen die komen kijken bij het vervaardigen van je product: bill of materials, productiedata, energieverbruik, transportafstanden van grondstoffen, en het end-of-life scenario. Hoe specifieker je data, hoe nauwkeuriger de LCA en hoe competitiever je uiteindelijke MKI-score.
In de Nederlandse GWW is een EPD niet wettelijk verplicht voor elk product, maar wel praktisch noodzakelijk in steeds meer situaties: bij aanbestedingen die om productspecifieke MKI-data vragen, bij opname in de NMD met een hogere betrouwbaarheidsklasse, en om te concurreren met partijen die wel een EPD hebben. Zonder EPD val je terug op generieke NMD-data (meestal categorie 3), wat vrijwel altijd ongunstiger uitpakt.
Een EPD is een geverifieerd milieudossier op productniveau, het resultaat van een LCA, gepubliceerd in de NMD. Een MKI-berekening is de toepassing van die productdata op projectniveau: wat is de totale milieukostenindicator van dit specifieke bouwwerk, met déze producten en déze hoeveelheden. EPD's vormen daarmee de bouwstenen voor MKI-berekeningen. Zie ook Verschil LCA, MKI en EPD.
Vier factoren zijn doorslaggevend: (1) de complexiteit van het product (aantal componenten, materialen, productieprocessen), (2) het aantal productvarianten dat je onder één EPD wilt vatten, (3) de datakwaliteit van je productiegegevens (hoe completer aan het begin, hoe efficiënter het traject), en (4) het type verificatie. We stellen graag een maatwerk inschatting op nadat we je product en situatie kennen.