MKI als gunningscriterium in de GWW-praktijk
Steeds meer GWW-aanbestedingen gebruiken de MKI als meetbaar duurzaamheidscriterium. Dat is logisch: de MKI maakt milieubelasting vergelijkbaar in een eenheid die aansluit op de rest van de beoordeling. Maar een gunningscriterium is pas zinvol als het goed geformuleerd is, als inschrijvers het eenduidig kunnen invullen en als de uitkomsten methodisch consistent zijn.
In de praktijk gaat het op al die punten regelmatig mis. Bestekken zijn soms onduidelijk over welke modules en systeemgrenzen gelden. Inschrijvers interpreteren de eisen verschillend, waardoor de ingediende MKI's niet vergelijkbaar zijn. En de beoordeling achteraf is lastig als de beoordelingscommissie geen inhoudelijke kennis van LCA heeft. InfraImpact helpt aan beide kanten: bij het opstellen van zinvolle uitvraagdocumenten en bij het onderbouwen van MKI-inschrijvingen. De achtergrond bij dit thema staat in de kennisbank LCA in aanbestedingen.
Hoe werkt EMVI met een MKI-score?
Bij Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI) wordt naast de prijs ook gekeken naar kwaliteitscriteria. De MKI kan daarin een rol spelen als duurzaamheidscriterium. Hoe die rol precies is ingericht, verschilt per aanbesteding: soms is het een knock-out eis (maximale MKI-waarde), soms een criterium dat de fictieve inschrijfprijs verlaagt bij een lagere MKI, en soms een combinatie.
Bij de Beste Prijs Kwaliteitsverhouding (BPKV) werkt het vergelijkbaar, maar ligt de nadruk op de totale waardebeoordeling. Een lagere MKI kan daarin zorgen voor extra punten op het kwaliteitsonderdeel. Wat telt is dat de inschrijver de MKI-score kan onderbouwen: welke materialen zijn gebruikt, welke EPD's of NMD-data zijn gehanteerd, en welke aannames zijn gemaakt over levensduur en onderhoud. Zonder die onderbouwing is een MKI-getal niet verdedigbaar.
MKI-uitvraag opstellen als opdrachtgever
Een goed geformuleerde MKI-uitvraag geeft inschrijvers houvast en zorgt voor vergelijkbare uitkomsten. Dat vraagt om keuzes: welke levensduur is de basis, welke modules (A1 tot en met C, inclusief of exclusief D) moeten worden gerapporteerd, welke tool is verplicht (DuboCalc of een andere), en wat is de referentiewaarde of het plafond?
Hoe strikter je die kaders stelt, hoe beter de vergelijkbaarheid maar hoe minder ruimte voor innovatie. Hoe opener je de uitvraag, hoe meer risico op appels-peren-vergelijkingen. InfraImpact helpt bij het vinden van de balans die past bij het project en de markt. We adviseren ook over het toetskader voor de beoordeling van ingediende MKI's, zodat de beoordelingscommissie weet wat ze kan verwachten en waarop ze moet letten.
MKI-score optimaliseren als opdrachtnemer
Als inschrijver wil je de laagst mogelijke MKI bij een zo laag mogelijke totaalprijs. Die combinatie is niet altijd te vinden, maar er is doorgaans meer ruimte dan op het eerste gezicht lijkt. De sleutel zit in het vroeg doorrekenen van varianten: welk asfaltmengsel, welk staaltype, welke funderingsopbouw leidt tot de beste MKI zonder dat de bouwkosten disproportioneel stijgen?
Dat vraagt om een berekening die snel genoeg is om meerdere varianten te vergelijken, en nauwkeurig genoeg om de uitkomsten te kunnen verdedigen. InfraImpact voert die variantenanalyses uit, adviseert over de keuze van databronnen en EPD's, en helpt bij het opstellen van de aanbestedingsdocumentatie. Meer over de berekening zelf lees je bij MKI-berekening voor GWW.
Veelgemaakte fouten bij MKI in aanbestedingen
De meest voorkomende fout is het niet gelijktrekken van systeemgrenzen. Als de ene inschrijver module D (hergebruik en recycling) meeneemt en de andere niet, zijn de MKI's niet vergelijkbaar, ook al voldoen beide formeel aan de uitvraag. Een tweede veelgemaakte fout is het gebruiken van EPD's buiten hun toepassingsgebied, bijvoorbeeld een EPD voor een specifiek asfaltmengsel toepassen op een variant met een andere samenstelling.
Een derde fout is het optimaliseren op de papieren MKI zonder oog voor de uitvoerbaarheid: een ontwerp dat op papier een lage MKI heeft maar in de praktijk andere materialen vereist omdat de gespecificeerde producten niet beschikbaar zijn. Die risico's zijn beheersbaar als je vroeg genoeg begint met de analyse en de aannames realistisch houdt. InfraImpact adviseert ook over de robustheid van ingediende MKI's vanuit het perspectief van de methodiek achter MKI-berekeningen.
Hulp nodig?
Neem contact op via info@infraimpact.nl of bel +31 (0)6 2135 0805.
Veelgestelde vragen
Ja, dat kan. De MKI kan als contractuele verplichting worden opgenomen, waarbij de opdrachtnemer aantoont dat de gerealiseerde MKI overeenkomt met wat is beloofd. Dat vraagt om een duidelijke definitie in het contract: welke berekening, welke data, en hoe en wanneer wordt gerapporteerd.
Dat hangt af van wat het bestek voorschrijft. Veel opdrachtgevers, met name Rijkswaterstaat, schrijven DuboCalc voor. Als het bestek geen tool voorschrijft, heb je meer vrijheid, maar moet je aantonen dat je methode voldoet aan de Bepalingsmethode Milieuprestatie GWW.
Dat vraagt om inhoudelijke kennis van LCA-methodiek en de specifieke berekening. InfraImpact biedt onafhankelijke beoordelingen van ingediende MKI's, inclusief een toets op de aannames, databronnen en systeemgrenzen. Nuttig als opdrachtgever die twijfelt aan de onderbouwing van een inschrijving.
EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) en BPKV (Beste Prijs Kwaliteitsverhouding) zijn beide Europese gunningssystematiek waarbij prijs en kwaliteit worden gecombineerd. De term BPKV is de nieuwere aanduiding, maar in de praktijk wordt EMVI nog veel gebruikt. Beide systemen kunnen MKI als kwaliteitscriterium bevatten.
Zo vroeg mogelijk. Als je pas begint met de berekening nadat het ontwerp is vastgesteld, heb je weinig ruimte om bij te sturen op de MKI-score. Begin bij voorkeur al in de variantenfase, zodat de MKI meeweegt bij de keuze van het ontwerp en de materialen.