Milieuimpact van wegconstructies
Een wegconstructie lijkt simpel: asfalt bovenop een fundering op zand. Maar de milieubelasting is verre van eenvoudig om goed te modelleren. Asfalt is een samengesteld product: bitumen, steenslag, vulstof en soms gerecyclede materialen als granulaat of stofkorrel. De productie van bitumen is relatief zwaar op klimaatimpact. De productie van steenslag vraagt grondstoffen en transport. En het gerecyclede asfaltgranulaat dat steeds vaker wordt ingezet, heeft een gunstig milieuprofiel maar vraagt om goede databronnen om dat te kunnen aantonen.
Fundering en ondergrond tellen ook mee. Een zandbed met rijplaten voor een tijdelijke weg is iets heel anders dan een gestabiliseerde cementfundering voor een rijksweg. En de wegmarkering, de afwatering, de geleiderails: al die elementen horen bij een volledige MKI-berekening. InfraImpact modelleert wegconstructies volledig, inclusief de elementen die vaak worden vergeten. Meer over de methodiek staat in de kennisbank over LCA in de GWW.
MKI bij asfaltmengsels: productie als grootste impactmaker
Asfalt is het materiaal in de wegenbouw met de meeste variatie in milieuprofielen. De productie is daarin veruit de grootste impactmaker. Voor vrijwel alle asfaltcentrales in Nederland zijn EPD's beschikbaar, maar die EPD's wijken onderling flink af. Andere mengselopbouw, verschillende productiebrandstoffen, andere bitumenleveranciers - dat alles heeft directe invloed op de milieu-impact van een mengsel. Voor een opdrachtnemer die wil onderscheiden in een aanbesteding, begint dat bij het kiezen van het juiste mengsel bij de juiste centrale.
Transport en aanleg tellen ook mee, maar wegen overall minder zwaar dan de productie. Toch geldt: in deze markt helpen alle kleine beetjes. Het loont om ook hier scherp op te zijn. InfraImpact voert variantenanalyses uit over mengsels, centrales en transportafstanden, en koppelt de uitkomsten aan de beschikbare EPD's voor de specifieke situatie. Meer over de berekening staat bij MKI-berekening voor GWW.
Scope: alleen productie of de gehele levensduur?
Opdrachtgevers vragen bij wegen soms alleen de productiefase uit (modules A1-A3), soms de volledige levensduur inclusief onderhoud en sloop. Dat maakt een groot verschil voor de aanpak. De levensduur van asfaltmengsels is echter vastgelegd in de PCR Asfalt, de productcategorieregels waaronder de EPD's worden opgesteld. Tenzij de aanbesteding daar expliciet van afwijkt, wordt het onderhoudsregime in de LCA bepaald door die PCR - niet door projectspecifieke aannames. Dat geeft houvast, maar betekent ook dat de ruimte om te sturen via de onderhoudsstrategie beperkt is.
De onderscheidende kracht zit daarmee primair in de productiefase: de keuze voor het juiste mengsel bij de juiste centrale, met de laagste milieubelasting per ton asfalt.
MKI in aanbesteding van wegenbouwprojecten
Bij aanbestedingen berekent de opdrachtgever doorgaans een referentiewaarde in DuboCalc. De opdrachtnemer moet daar onder zitten en kan een fictieve korting op de aanneemsom scoren als de MKI-score laag genoeg is. De opdrachtnemer maakt zijn eigen LCA-berekeningen buiten DuboCalc om, op basis van EPD's van de centrales en leveranciers waarmee hij werkt.
Naast asfalt worden ook wegmarkering, geleiderails en andere elementen steeds vaker door opdrachtgevers uitgevraagd. Waar asfalt nog steeds de grootste impactmaker is, moet de gehele keten mee verduurzamen. Het begint bij inzicht, gevolgd door keuzes en vervolgens daden. InfraImpact helpt je door dat proces en helpt je aanbestedingen winnen. Meer over de aanbestedingsaanpak bij MKI bij aanbesteding.
Wat duurzame wegenbouw in de praktijk oplevert
Het aanbod van producenten groeit: hogere aandelen gerecycled asfaltgranulaat, lage-temperatuurmengsels, binders met bio-based componenten. De EPD's en milieudata die nodig zijn om die materialen in MKI-berekeningen te gebruiken worden steeds beter beschikbaar. Niet elk nieuw materiaal levert direct de laagste MKI op - dat vraagt analyse per situatie.
InfraImpact volgt die ontwikkelingen en adviseert over de kansen die ze bieden in concrete projecten. Van inzicht naar keuze naar daad: dat is de weg naar een betere score en een gewonnen aanbesteding.
Hulp nodig?
Neem contact op via info@infraimpact.nl of bel +31 (0)6 2135 0805.
Veelgestelde vragen
Bij de meeste rijkswegen domineert de asfaltconstructie. Bij wegen met een lange levensduur en regelmatig onderhoud kan de onderhoudsfase over de hele levensduur zelfs zwaarder wegen dan de aanlegfase. De fundering is doorgaans een kleiner aandeel, maar verschilt per ontwerp.
Ja, als de data goed is. Gerecycled asfaltgranulaat heeft een lager milieuimpact dan primaire materialen, maar dat voordeel is alleen aantoonbaar als je goede databronnen gebruikt. Met generieke NMD-data is het voordeel soms beperkt zichtbaar; met een EPD van de specifieke asfaltcentrale kan het effect groter zijn.
Dat hangt af van de systeemgrenzen in het bestek. Bij een volledige wegconstructieberekening worden elementen zoals markering, geleiderails en afwatering doorgaans wel meegenomen. In de praktijk is hun aandeel in de totale MKI relatief klein, maar methodisch horen ze erbij als ze deel uitmaken van het project.
Het type weg bepaalt de opbouw van de constructie en daarmee de materiaalvolumes. Rijkswegen hebben doorgaans zwaardere constructies met meer asfaltlagen en een langere technische levensduur. Dat maakt de absolute MKI hoger, maar zegt weinig over de relatieve milieuprestatie per kilometer of per functionele eenheid.
Ja. InfraImpact is vertrouwd met de relevante richtlijnen en rekenmethoden voor wegenbouw, inclusief de kaders die door CROW zijn opgesteld voor duurzame wegconstructies. We stemmen de aanpak af op de eisen van de opdrachtgever en het gehanteerde rekenkader.